پروندهٔ تکراری بیمار و راه جلوگیری از آن
وقتی یک بیمار دو پرونده دارد، سابقهٔ درمان و حسابش دو تکه میشود. این راهنما برای منشی، پزشک و مدیر مطب است و علتهای رایج، ترتیب جستوجو پیش از ساختن پرونده و کار بعد از پیدا شدن پروندهٔ تکراری را توضیح میدهد.
منشی شمارهٔ موبایل بیمار را جستوجو میکند و چیزی پیدا نمیشود. پروندهای تازه میسازد. چند دقیقه بعد پزشک میپرسد چرا سابقهٔ ویزیت قبلی در پرونده نیست. بیمار پارسال هم آمده بود، با شمارهٔ دیگری. پروندهٔ تکراری بیمار معمولاً همینطور و در ساعت شلوغ ساخته میشود. ساختنش چند ثانیه طول میکشد. پیدا کردن و درست کردنش بعدها خیلی بیشتر وقت میگیرد.
چرا یک بیمار دو یا سه پرونده پیدا میکند
علت پروندهٔ تکراری معمولاً بیدقتی نیست. بیشتر وقتها جستوجو با شناسهای انجام شده که برای پیدا کردن آن بیمار کافی نبوده است. رایجترین علتها اینهاست:
- املای متفاوت نام: نام یک بار «رضائی» ثبت شده و بار دیگر «رضایی»، یا نام خانوادگی دوبخشی یک بار سرهم نوشته شده و یک بار جدا. جستوجو با یک شکل، شکل دیگر را پیدا نمیکند و منشی خیال میکند بیمار تازه است.
- شمارهٔ موبایل تازه: بیمار سیمکارتش را عوض کرده است. اگر فقط با موبایل جستوجو شود، شمارهٔ جدید به هیچ پروندهای نمیرسد.
- یک موبایل برای چند نفر: مادر با شمارهٔ خودش برای خودش، فرزندش و پدرش نوبت میگیرد. یا مراجعههای همه زیر یک پرونده جمع میشود، یا هر بار یکی از آنها پروندهٔ تازه میگیرد.
- بیمار بدون کد ملی: نوزادی که هنوز کد ملی ندارد، کودکی که والدش کد ملی او را نمیداند یا کارتش را همراه ندارد، یا بیماری که تبعهٔ کشور دیگری است. وقتی شناسهٔ یکتا در کار نیست، فقط نام و موبایل میماند.
- نوبت تلفنی و مراجعهٔ حضوری: نوبت تلفنی با نام و شمارهای ثبت میشود که پشت تلفن گفته شده است. روز مراجعه، منشی دیگری بیمار را با شمارهٔ دیگری ثبت میکند و دو مسیر به دو پرونده میرسند.
- چند منشی بدون روال مشترک: در کلینیکی که چند نفر پشت میز پذیرشاند، اگر هر کس به روش خودش جستوجو کند، دیر یا زود یکی پروندهٔ تکراری میسازد.
پروندهٔ تکراری چه هزینهای برای مطب دارد
ضرر پروندهٔ تکراری روز ساختنش دیده نمیشود. چند هفته بعد خودش را نشان میدهد:
- سابقهٔ نیمهکاره: یادداشت پزشک، خدمات قبلی و برچسبی مثل «حساسیت دارویی» در یک پرونده مانده و پزشک پروندهٔ دیگر را جلوی خودش دارد.
- ماندهحساب غلط: بیعانه روی یک پرونده ثبت شده و ویزیت روی پروندهٔ دیگر. یکی بدهکار نشان داده میشود و دیگری بستانکار، در حالی که حساب بیمار صاف است.
- بدهی گمشده: بدهی قبلی بیمار در پروندهای مانده که دیگر کسی بازش نمیکند. وقتی بیمار برمیگردد، کسی سراغ آن بدهی را نمیگیرد.
- تماس تکراری یا فراموششده: ممکن است دو منشی از دو پرونده به یک بیمار زنگ بزنند. ممکن هم هست هر کدام خیال کند دیگری تماس گرفته است.
- شمار نادرست بیماران: شمار بیماران تازه بیشتر از واقعیت دیده میشود و هر حسابی که روی این عدد بنا شود، اشتباه از آب درمیآید.
هرچه پروندههای تکراری بیشتر بمانند، درست کردنشان سختتر میشود، چون هر دو پرونده سابقهٔ تازه میگیرند.
کدام شناسه اول: کد ملی، موبایل یا نام
هر شناسه ضعفی دارد. وقتی بدانید کدام قابلاعتمادتر است، ترتیب جستوجو خودش روشن میشود:
- کد ملی: مال یک نفر است و عوض نمیشود. اگر بیمار کد ملی دارد، جستوجو را با آن شروع کنید.
- شمارهٔ پرونده: اگر مطب به بیمار کارت یا برگهای با شمارهٔ پرونده داده، این شماره هم دقیق است. ولی بیمار کمتر آن را همراه دارد.
- موبایل: سریع است، ولی عوض میشود و گاهی مال عضو دیگری از خانواده است.
- نام: آخرین گزینه است. نام تکراری زیاد است و املایش فرق میکند. اگر با نام جستوجو میکنید، فقط نام خانوادگی یا بخشی از آن را بنویسید تا تفاوت املا نتیجه را از دست ندهد.
نتیجهٔ هر جستوجو را با یک شناسهٔ دوم بسنجید. پروندهای که با موبایل پیدا شده، اگر نامش با بیمار جلوی میز نمیخواند، شاید مال یکی دیگر از اعضای خانواده باشد.
روال پیش از ساختن پروندهٔ تازه
جلوگیری از پروندهٔ تکراری بیشتر به عادت منشی بستگی دارد تا به نرمافزار. این روال کوتاه را روی میز پذیرش بگذارید:
- از بیمار بپرسید قبلاً به این مطب آمده است یا نه. جوابش را قطعی نگیرید؛ بعضی بیماران یادشان نیست.
- اول با کد ملی جستوجو کنید، بعد با موبایل و در آخر با نام خانوادگی.
- اگر چیزی پیدا نشد، بپرسید شمارهٔ دیگری داشته است یا با شمارهٔ یکی از اعضای خانواده نوبت گرفته است. با آن شماره هم جستوجو کنید.
- فقط بعد از این جستوجوها پروندهٔ تازه بسازید و تاریخ تولد را هم ثبت کنید.
- اگر بیمار پشت تلفن است و کد ملی را نمیداند، نوبت را با نام و موبایل ثبت کنید و کد ملی را روز مراجعه از روی کارت بگیرید.
بعد از چند روز تکرار، این جستوجوها به عادت تبدیل میشوند. برای اینکه بدانید این روال کجای پذیرش جا میگیرد، مراحل پذیرش بیمار در ساعت شلوغ را ببینید. منشی تازه هم باید همین روال را از روزهای اول یاد بگیرد و برنامهٔ آموزش منشی تازه جای مناسبی برای آن دارد.
بیمار بدون کد ملی و موبایل مشترک خانواده
این دو حالت از علتهای رایج پروندهٔ تکراریاند و هر کدام قاعدهٔ خودش را میخواهد.
بیمار بدون کد ملی
برای نوزاد، کودک یا بیماری که کد ملیاش را نمیداند، نام کامل و تاریخ تولد را دقیق ثبت کنید. تاریخ تولد کنار نام، دو نفر همنام را از هم جدا میکند. در یادداشت پرونده بنویسید که کد ملی هنوز ثبت نشده و در مراجعهٔ بعدی آن را بپرسید. اگر بیمار اصلاً کد ملی ندارد، این را هم در یادداشت بنویسید تا منشی بعدی دنبالش نگردد و پروندهٔ دیگری نسازد.
یک موبایل برای چند نفر
موبایل مشترک بیمار را مشخص نمیکند. وقتی کسی برای عضو دیگری از خانواده نوبت میگیرد، نام بیمار را بپرسید، نه فقط نام کسی که پشت تلفن است. روز مراجعه، اگر ممکن است برای هر عضو خانواده شمارهٔ جدا ثبت کنید و در هر حال نام و تاریخ تولد را شناسهٔ اصلی بگیرید. اگر کودک موبایل ندارد، میشود شمارهٔ پدر یا مادر را برایش ثبت کرد، به شرطی که آن شماره هنوز به نام خود پدر یا مادر ثبت نشده باشد. ثبت مراجعهٔ کودک در پروندهٔ مادر همانقدر دردسر دارد که دو پرونده برای یک نفر.
وقتی پروندهٔ تکراری بیمار پیدا شد
اگر پروندهٔ تکراری پیدا شد، هر بار همین روال را اجرا کنید:
- مطمئن شوید یک نفرند. کد ملی، تاریخ تولد و نام کامل را مقایسه کنید. اگر تردید دارید، از خود بیمار بپرسید.
- پروندهٔ اصلی را انتخاب کنید. معمولاً پروندهای که کد ملی دارد یا سابقهٔ طولانیتری دارد.
- از این به بعد فقط پروندهٔ اصلی. نوبتهای تازه، خدمات و پرداختها روی همان ثبت شوند.
- حساب هر دو پرونده را روشن کنید. بدهی یا بستانکاری پروندهٔ دوم نباید گم شود. اینکه چطور جابهجا یا تسویه شود، تصمیم پزشک یا مدیر مطب است، نه منشی.
- در هر دو پرونده یادداشت بگذارید. در پروندهٔ دوم بنویسید پروندهٔ اصلی کدام است و در پروندهٔ اصلی بنویسید سابقهٔ قبلی کجاست. اینطور پزشک هر دو سابقه را پیدا میکند.
- علت را پیدا کنید. شمارهٔ تازه بود، املای نام، یا جستوجویی که انجام نشد؟ اگر یک علت چند بار تکرار شد، روال پذیرش را اصلاح کنید.
پروندهٔ بیمار و کد ملی در کلینیک پرو
کلینیک پرو اپ ویندوز، مک و اندروید است و پروندهها روی سرور نگهداری میشوند. در این اپ هویت بیمار با کد ملی مشخص میشود و برای هر کد ملی در هر مطب یا کلینیک فقط یک پرونده ساخته میشود. برای ثبت نوبت کد ملی لازم نیست. منشی موبایل یا نام بیمار را جستوجو میکند و اگر بیماری پیدا نشد، فقط نامش را مینویسد.

کد ملی هنگام پذیرش، یعنی قطعی کردن نوبت، پرسیده میشود. پیش از قطعی کردن، اپ نام صاحب کد ملیِ واردشده و شمارهٔ پروندهاش را به منشی نشان میدهد. اگر کد ملی قبلاً ثبت شده باشد، پروندهٔ دوم ساخته نمیشود و دو حالت پیش میآید:
- اگر نام یا موبایل با همان پرونده یکی باشد، مراجعه خودکار به آن پرونده وصل میشود.
- اگر هم نام و هم موبایل فرق کند، اپ پیش از وصل کردن میپرسد همان شخص است یا کد ملی را باید اصلاح کرد.
در کلینیک پرو نوبت را میشود با شمارهٔ مشترک گرفت، ولی هنگام پذیرش هر عضو خانواده شمارهٔ جدا میخواهد، چون دو بیمار نمیتوانند یک شمارهٔ موبایل داشته باشند. در پذیرش، اگر شماره به نام کس دیگری ثبت باشد، اپ دو بیمار را بیصدا یکی نمیکند. یا تأیید میخواهد که «همان شخص است»، یا موبایل دیگری برای همین بیمار میخواهد.
اگر خانواده شمارهٔ دومی ندارد، اپ راهی برای پذیرش جداگانهٔ کودک با همان شماره ندارد. در این حالت «همان شخص است» را نزنید، چون مراجعهٔ کودک در پروندهٔ صاحب شماره ثبت میشود.
کد ملی در پذیرش این قاعدهها را دارد:
- هر مطب یا کلینیک در تنظیمات «شماره پرونده» تعیین میکند کد ملی «الزامی» باشد یا «اختیاری».
- پیشفرض الزامی است و فقط صاحب مجموعه میتواند آن را عوض کند.
- پذیرش با بیمه در هر دو حالت کد ملی میخواهد.
- وقتی کد ملی خالی میماند، هشدار «شاید همین بیمار باشد» پروندههای همان مجموعه را که نام یکسان دارند نشان میدهد. فاصله، نیمفاصله و تفاوت «ی» و «ک» فارسی و عربی در این مقایسه حساب نمیشود. اگر تاریخ تولد هر دو طرف ثبت شده باشد، فقط پروندهای با همان تاریخ تولد میآید.
فرم «تشکیل پرونده» فقط نام و شمارهٔ تماس را الزامی میداند و کد ملی در آن اختیاری است. هشدار «شاید همین بیمار باشد» اینجا هم هست و برای هر پروندهٔ مشابه دکمهٔ «باز کردن این پرونده» دارد.

جستوجوی فهرست پروندهها نام، موبایل، کد ملی و شمارهٔ پرونده را با هم میگردد. تفاوت «ی» و «ک» فارسی و عربی را نادیده میگیرد و با رقم فارسی هم کار میکند. اگر نام دوبخشی را با فاصله بنویسید، شکل سرهم و نیمفاصلهدارش هم پیدا میشود.
کلینیک پرو ابزاری برای ادغام خودکار دو پرونده ندارد. اگر پروندهٔ تکراری ساخته شد، روال بخش قبل را دستی اجرا کنید. پیش از هر کار، ماندهحساب پروندهٔ اضافه را ببینید و دربارهٔ آن با پزشک یا مدیر تصمیم بگیرید. بعد صاحب مطب یا کلینیک میتواند آن پرونده را «غیرفعال» کند تا از فهرست پیشفرض پروندهها بیرون برود. این کار برگشتپذیر است.
باقی امکانات پرونده در صفحهٔ نرمافزار پرونده الکترونیک بیمار آمده است. در کلینیک چندپزشکی هر بیمار یک پرونده دارد، نه یک پرونده برای هر پزشک. پس منشی هر پزشک باید پیش از ساختن پرونده همان جستوجوها را انجام دهد تا بیمار پزشک دیگر دوباره پرونده نگیرد. تقسیم کار منشیها و پزشکان در کلینیک موضوع صفحهٔ نرمافزار مدیریت کلینیک است.
پرسشهای رایج
پروندههای تکراری قدیمی را چطور پیدا کنیم؟
در ساعت خلوت، فهرست پروندهها را با نام خانوادگیهای پرتکرار مطب جستوجو کنید و پروندههایی را که نام و تاریخ تولد یکسان دارند کنار هم ببینید. هر جفتی که پیدا شد، با همان روال «وقتی پروندهٔ تکراری بیمار پیدا شد» درست کنید. لازم نیست همه را یکروزه تمام کنید؛ چند پرونده در روز کافی است.
دو بیمار همنام را چطور از هم جدا کنیم؟
در پرونده با کد ملی و تاریخ تولد. پشت میز هم وقتی بیمار را صدا میزنید یا پرداختش را میگیرید، نام را با تاریخ تولد یا کد ملی بپرسید. همنامها بیشتر در همین لحظه با هم اشتباه میشوند، نه هنگام ساختن پرونده.
اگر بیمار با شمارهٔ موبایل جدید بیاید، پروندهٔ دوم ساخته میشود؟
اگر کد ملیاش ثبت شود، نه. در کلینیک پرو مراجعهای که هنگام پذیرش کد ملی دارد، به پروندهای میرود که همان کد ملی را دارد و شمارهٔ تازه پرونده را عوض نمیکند. بدون کد ملی، شمارهٔ تازه بیمار تازه حساب میشود و فقط هشدار «شاید همین بیمار باشد» منشی را متوجه میکند.