کاهش غیبت بیمار در مطب
وقتی بیمار سر نوبت نمیآید و خبر هم نمیدهد، ساعتی از برنامهٔ پزشک خالی میماند. چند کار ساده، از ثبت نوبت تا روز ویزیت، میتواند این ساعتها را کم کند.
هر نوبتی که بیخبر خالی بماند، یعنی همان عدم مراجعه، به چند نفر ضرر میزند. بیمار دیگری که میتوانست همان وقت را بگیرد چند روز منتظر مانده است. وقت پزشک هدر میرود و منشی بعداً باید برای همان بیمار دوباره وقت پیدا کند. برای کاهش غیبت بیمار لازم نیست قاعدهٔ سختگیرانه بگذارید.
اول ببینید غیبت از کجا میآید
دلیلهای رایج غیبت معمولاً اینهاست: فراموش کردن نوبت، فاصلهٔ زیاد میان گرفتن نوبت و روز ویزیت، بهتر شدن حال بیمار، گرفتاری کار یا رفتوآمد، و نبود راه ساده برای لغو. بیشتر کارهای این مقاله به یکی از همین دلیلها جواب میدهد.
پیش از هر تغییری، دو تا چهار هفته غیبتها را ثبت کنید. برای هر نوبتی که بیمار در آن نیامد، اینها را یادداشت کنید:
- چند روز میان گرفتن نوبت و روز ویزیت فاصله بود.
- ویزیت اول بود یا پیگیری.
- نوبت تلفنی گرفته شده بود یا آنلاین.
- روز هفته و ساعت نوبت.
معمولاً یکی دو الگو زود پیدا میشود. شاید نوبتهایی که چند هفته جلوتر گرفته شدهاند بیشتر خالی میمانند، یا ساعتهای اول صبحِ یک روز خاص غیبت بیشتری دارد. وقتی الگو را دیدید، میدانید کدام کار زیر را اول انجام دهید.
نرخ غیبت را با یک عدد ساده بسنجید
نرخ غیبت یعنی تعداد نوبتهایی که بیمار نیامد و از قبل هم خبر نداد، تقسیم بر همهٔ نوبتهای همان دوره. لغوی که بیمار زودتر از مهلت سیاست لغو خبر داده، غیبت حساب نمیشود، چون آن وقت را هنوز میشود به کس دیگری داد. لغو دیرهنگام را جدا بشمارید، مثلاً لغوی که یک ساعت مانده به نوبت میرسد. اثرش به غیبت نزدیکتر است. مثال: اگر در یک ماه از ۳۰۰ نوبت، ۱۲ نوبت بیخبر خالی ماند، نرخ غیبت ۴ درصد است. این عدد را هر ماه نگه دارید تا بفهمید تغییرها اثر داشتهاند یا نه. بدون این عدد، قضاوت دربارهٔ هر روش فقط به حافظه و حس روزهای شلوغ تکیه میکند.
فاصلهٔ میان گرفتن نوبت و روز ویزیت را کوتاه کنید
هرچه این فاصله بیشتر باشد، احتمال فراموش کردن یا عوض شدن برنامهٔ بیمار بیشتر است. اگر برنامهٔ پزشک اجازه میدهد، تقویم را برای ماههای دور باز نگذارید و برای ویزیت اول وقت نزدیکتری پیشنهاد کنید. برای بیمار پیگیری که باید چند ماه بعد بیاید، بهجای نوبت قطعی میشود قرار گذاشت که منشی نزدیک موعد تماس بگیرد و وقت را با هم بچینند.
یک روز قبل، نوبت را تأیید کنید
تماس کوتاه یا پیامی یک روز پیش از نوبت هم یادآوری است و هم فرصتی برای آزاد کردن وقت. منشی میتواند صبح هر روز فهرست نوبتهای فردا را مرور کند و به بیمارانی که نوبتشان هنوز تأیید نشده زنگ بزند. برای نوبتهای روز بعد از تعطیلی، تماس را آخرین روز کاری پیش از تعطیلی بگیرید. این تماس را در شرح وظایف منشی مطب بنویسید تا کار ثابت هر روز شود. یک متن کوتاه و ثابت کار را سادهتر میکند:
«سلام، از مطب دکتر احمدی تماس میگیرم. نوبت شما فردا ساعت ۱۰ صبح است. اگر نمیتوانید بیایید، همین حالا بگویید تا وقت دیگری برایتان بگذاریم.»
جملهٔ آخر مهمترین بخش است. بیماری که میداند لغو کردن آسان است، بیشتر احتمال دارد بهجای نیامدن خبر بدهد.
لغو کردن را آسان کنید
بخشی از غیبتها به این دلیل است که بیمار راهی برای لغو نمیشناسد یا تلفن مطب در ساعتهای شلوغ اشغال است. هنگام ثبت نوبت بگویید اگر برنامهاش عوض شد چطور خبر بدهد: شمارهٔ مطب، ساعتهایی که منشی پاسخ میدهد، یا یک پیام کوتاه. هر لغوی که زود برسد، فرصتی است تا آن ساعت خالی نماند.
سیاست لغو را از اول بگویید
سیاست لغو باید ساده باشد و پیش از نوبت گفته شود. مثلاً: «لطفاً تا ۲۴ ساعت قبل خبر بدهید.» این قاعده را هنگام گرفتن نوبت بگویید و اگر برای بیمار پیامی میفرستید، در آن هم بیاورید. قاعدهای که بیمار از آن خبر نداشته اجراشدنی نیست و فقط دلخوری میسازد.
بعضی مطبها برای خدمات طولانی یا ویزیت اول پیشپرداخت میگیرند. اگر این کار را میکنید، شرط بازگرداندن آن را هم از اول روشن کنید. پیش از اینکه چیزی از پیشپرداخت کم کنید، مقررات حرفهای رشتهٔ خود را ببینید و با مشاور حقوقی مشورت کنید.
با غیبت تکراری چه کنیم
غیبت یکباره معمولاً دلیل سادهای دارد و سختگیری روی آن رابطه با بیمار را خراب میکند. ولی اگر بیماری چند بار نیامده و خبر هم نداده، با او صحبت کنید و بپرسید چه چیزی آمدن را سخت کرده است. گاهی ساعت دیگری از روز یا تماس تأیید یک روز قبل کافی است. یادداشتی کوتاه در پروندهٔ بیمار کمک میکند منشی دفعهٔ بعد حواسش باشد.
وقت آزادشده را دوباره پر کنید
وقتی بیماری زود خبر میدهد که نمیآید، آن ساعت را میشود به کس دیگری داد. نام بیمارانی را که خواستهاند زودتر نوبت بگیرند جایی نگه دارید و با هر لغو، اول به آنها خبر بدهید. هرچه لغو زودتر برسد، شانس پر شدن آن ساعت بیشتر است.
مرور نوبتهای فردا و جابهجایی نوبت در کلینیک پرو
بیشتر کارهای بالا روال پذیرش است و به ابزار خاصی نیاز ندارد. نرمافزار مدیریت کلینیک در دو جا کار منشی را کوتاهتر میکند: مرور نوبتهای فردا و جابهجا کردن نوبتی که بیمار نمیتواند به آن برسد. اگر بیماران آنلاین هم نوبت میگیرند، صفحهٔ نرمافزار نوبتدهی مطب توضیح میدهد نوبت آنلاین و تلفنی چطور روی یک تقویم مینشینند.
در صفحهٔ «نوبتها»ی کلینیک پرو، برنامهٔ روز هر پزشک روی یک خط زمانی دیده میشود. هر کارت نوبت وضعیت خودش را نشان میدهد، مثل «ثبت شده» یا «قطعی شده»، و ساعتهای خالی با «نوبت جدید» مشخصاند. منشی هنگام مرور نوبتهای فردا همهٔ روز را یکجا میبیند.

اگر بیمار خبر داد که نمیتواند بیاید، در منوی «عملیات» هر کارت دو گزینه به این کار میآید. وقتی ساعت تازه همان لحظه معلوم است، «جا به جایی نوبت» را بزنید. وقتی بیمار میخواهد همان روز بیاید ولی ساعتش هنوز معلوم نیست، «انتقال به لیست رزرو» را بزنید. با این کار روز نوبت میماند و فقط ساعتش برداشته میشود. نوبت به صفحهٔ «نوبتهای رزرو» میرود تا ساعت تازهای برایش بگذارید. ساعت قبلی در تقویم برای بیمار دیگری خالی میشود. لیست رزرو فهرست بیمارانی نیست که منتظر وقت زودترند؛ آن فهرست را منشی بیرون از نرمافزار، مثلاً در یک دفترچه یا فایل، نگه میدارد.

برای نوبتی که بیمار در آن نیامد، کلینیک پرو وضعیت «غیبت» دارد. اگر منشی هر بار همین وضعیت را ثبت کند، غیبتها از لغوها جدا میمانند.
جمعبندی
کاهش غیبت بیمار بیشتر با یک روال ثابت در پذیرش به دست میآید و پیش از هر جریمهای ارزش امتحان دارد. این فهرست را کنار میز پذیرش نگه دارید:
- هر روز: نوبتهای فردا را مرور کنید و با بیمارانی که تأیید نکردهاند تماس بگیرید. هر ساعتی که آزاد شد، اول به بیماران منتظر وقت زودتر خبر بدهید.
- هنگام هر نوبت: قاعدهٔ لغو و راه خبر دادن را به بیمار بگویید.
- هر ماه: نرخ غیبت را حساب کنید و ببینید کدام روز و کدام نوع ویزیت بیشتر خالی میماند.
- هر چند ماه: اگر نوبتهای دور بیشتر خالی میمانند، تقویم را برای تاریخهای نزدیکتر باز کنید.
پرسشهای رایج
لغو یک ساعت مانده به نوبت، غیبت حساب میشود؟
در شمارش ماهانه بهتر است آن را جدا ثبت کنید، نه با لغوهای بهموقع. چنین وقتی معمولاً دیگر پر نمیشود و اثرش به غیبت نزدیکتر است. اینکه با بیمار چطور رفتار شود، به سیاست لغوی بستگی دارد که از اول گفتهاید.
با بیماری که آنلاین نوبت گرفته چطور تماس بگیریم؟
با همان شمارهای که بیمار هنگام گرفتن نوبت وارد کرده. روال تأیید برای او هم مثل بقیهٔ بیماران است. در کلینیک پرو این شماره روی کارت نوبت در صفحهٔ «نوبتها» دیده میشود.
برای کم کردن غیبت، پیشپرداخت لازم است؟
نه همیشه. اغلب ارزش دارد اول تأیید یک روز قبل و آسان کردن لغو را امتحان کنید. پیشپرداخت بیشتر برای خدمات طولانی یا ویزیتهایی به کار میرود که جای خالیشان سخت پر میشود.